Rewolucja w konsumpcji dóbr

Rewolucja w konsumpcji dóbr

O rewolucji w sposobie konsumpcji dóbr

W zachowaniach współczesnych konsumentów można dostrzec pojawianie się nowych trendów. Jednym z nich jest konsumpcja kolaboratywna. Czynniki, które miały wpływ na pojawienie się tego alternatywnego trendu to globalny kryzys finansowy a także rozwój nowych technologii. Samo pojęcie konsumpcji kolaboratywnej było znane już pod koniec lat siedemdziesiątych ubiegłego stulecia. W ostatnich latach do jego upowszechnienia przyczyniły się ekonomistki R. Botsman i R. Rogers, które w 2010 r. w pracy What’s Mine Is Yours: The Rise of Collaborative Consumption podjęły próbę zbadania zjawiska.

Nowe podejście do konsumpcji jest definiowane jako model ekonomiczny oparty na pożyczaniu, wymianie, barterze lub płatnym dostępie do dóbr, stanowiący przeciwieństwo do własności. Konsumpcja kolaboratywna opiera się na idei współdzielenia, przywiązywaniu uwagi do samej funkcji produktu bez konieczności posiadania go na własność. Maleje w takim przypadku znaczenie posiadania dóbr dla samego posiadania, a nabiera znaczenia umiejętne wykorzystanie danego dobra i uzyskanie do niego dostępu.

Posiadanie dóbr na własność jest zastępowane możliwością ich wypożyczania lub wymiany. W krajach rozwiniętych oferta portali internetowych w tym zakresie jest niezwykle rozbudowana, można wypożyczyć wszystko: książki, filmy, markowe ubrania, biżuterię, dzieła sztuki i samochody. Te ostatnie z uwagi na niższe koszty wypożyczają coraz częściej również korporacje. Zmiana stylu konsumpcji wynika w dużej mierze z ograniczonych zasobów finansowych a także z priorytetów polityki proekologicznej. Według szacunków jedno wypożyczone auto oznacza dziesięć samochodów mniej na drodze. Ludzie przesiadają się do transportu miejskiegoi korzystają z samochodów tylko wówczas, gdy muszą. Odciąża to zarówno środowisko jaki domowe budżety.

W ramach modelu wspólnej konsumpcji można wyróżnić wiele form wymiany dóbr.Należą do nich powszechnie znane wypożyczalnie aut i rowerów, spółdzielnie, wspólnoty oraz formy mniej popularne:

  •  banki czasu – opierają się na bezgotówkowej wymianie usług pomiędzy ich członkami. W zależności od umiejętności i dostępnego czasu, członkowie deklarują, jakie usługi mogą wykonywać na rzecz innych osób. Wykonując daną usługę osoba „zarabia” godziny, które może następnie wydać na usługi świadczone przez innych członków banku czasu;

  •  lokalny system wymiany i handlu (LETS – Local Exchange Trading Systems). Jest to rodzaj organizacji zainicjowanej wewnątrz lokalnej społeczności. Podstawą jej funkcjonowania jest baza danych o użytkownikach systemu, usługach i towarach przez nich udostępnianych i potrzebach . Dzięki bazie ofert i potrzeb uczestnicy mogą kontaktować się ze sobą i zaspokajać własne potrzeby ekonomiczne. Środkiem płatniczym używanym w systemie są zazwyczaj punkty, które zastępują pieniądze;

  •  barter jako sposób wymiany bezgotówkowej. Działa na zasadzie towar za towar. Strony transakcji uzgadniają wartość towarów lub usług i dążą do tego, aby bilans wymiany był zerowy;

  •  pożyczki społeczne – polegają na zawieraniu pożyczek między potrzebującymi pieniędzy a inwestorami. Proces odbywa się bez udziału banków; waluty peer-to-peer (P2P) – przykładem takiej waluty jest bitcoin, czyli niekontrolowana przez żadną instytucję ani rząd wirtualna waluta. Stworzono ją w celu pominięcia instytucji finansowych w procesie wymiany waluty. Użytkownicy posiadający bitcoiny wymieniają je ze sobą bezpośrednio, przesyłając je za pomocą sieci p2p;
  • cohousing – łączenie w pełni samodzielnych lokali mieszkalnych z przestrzeniami wspólnymi, użytkowanymi przez wszystkich mieszkańców np. kuchnia;
  •  couchSurfing to serwis dzięki, któremu można zaoferować darmowe zakwaterowanie lub znaleźć użytkowników oferujących nocleg we własnym domu czy mieszkaniu w wielu zakątkach świata;

  •  crowdfunding – społeczne gromadzenie pieniędzy. Dzięki dostępowi do sieci społeczność internetowa może wspierać atrakcyjne pomysły przedsiębiorców małymi kwotami. Dzięki temu możliwie jest pozyskanie środków na działalność z innego źródła niż bank;

  • coworking – polega na wynajmowaniu wspólnej przestrzeni do wykonywania pracy. Pomaga zredukować koszty wynajmu biura;

  •  roomsharing – polega na udostępnianiu wolnego pokoju w wybranych przez siebie okresach czasu. Z tego typu serwisów korzystają osoby szukające taniej kwatery na okres wakacji.

Powyższe systemy cechują się również licznymi ograniczeniami. Podstawowe znaczenie ma zawsze zaufanie gdy w grę wchodzi wypożyczanie własnego sprzętu czy udostępnianie mieszkania. Skala rozwoju zjawiska determinowana jest też możliwościami finansowymi osób korzystających z powyższych form dostępu do dóbr.

W Polsce trend ten chociaż obecny w różnych formach nie jest jeszcze tak popularny, jak w Stanach Zjednoczonych czy Niemczech. Polskie społeczeństwo nadal potrzebuje udowadniać swój status społeczny w drodze kupowania i posiadania (nie przeminęła też jeszcze zasada „zastaw się a postaw się”), podczas gdy społeczeństwa w innych krajach dążą do tego aby z życia efektywnie korzystać. Z powyższych względów bardziej otwarci na korzystanie z powyższych form są przedstawiciele młodej generacji, szczególnie w sytuacji gdy system wymiany danym dobrem musi bazować na technologiach internetowych.